「ขี้」(khî)除了有糞便的意思,也可以指排泄的行為。然而,當它被放在某些詞語的前面時,往往會產生負面或過度的語意。例如 ขี้ + เหล้า 指的是酗酒,ขี้ + อาย 則表示容易害羞的。
這種語意轉變的原因,究竟是為什麼呢?以下就來看看相關解釋吧。
※完整譯文內容如下,全文譯自 Silpa:
ขี้โกง、ขี้ฉ้อ、ขี้ฉล 等,為什麼我們會用「ขี้」作為許多詞的字首?
ขี้โกง ขี้ฉ้อ ขี้ฉล ฯลฯ ทำไมเราจึงใช้ “ขี้” นำหน้าคำหลาย ๆ คำ
ขี้โกง、ขี้ฉ้อ、ขี้ฉล(愛欺騙、愛詐欺、狡猾之意)等,為什麼我們會用「ขี้」作為許多詞的字首?
ขี้ ในความหมายสามัญคือ “กากอาหาร” ที่ร่างกายไม่ต้องการ แล้วขับถ่ายออกมาทางทวารหนัก หรืออาการที่บุคคลขับถ่ายกากอาหารนั้นออกมา
「ขี้」一般的意思是指身體不需要並經由肛門排出的「食物殘渣」;或指人們將這些食物殘渣排出的行為。
คนไทยยังเรียกทุกอย่างที่เป็น “เศษซาก” ไม่เป็นที่ต้องการ เช่น ขี้เลื่อย ขี้ตะกั่ว รวมถึง “ของเสีย” อื่น ๆ ที่ร่างกายขับออกมาตั้งแต่หัวจรดเท้า เช่น ขี้ไคล ขี้หู ขี้ตา ฯลฯ สิ่งสกปรกหรือมลทินทั้งหลายเป็นขี้กันทั้งนั้น
泰國人還會用這個字來稱呼所有不被需要的「碎屑、殘餘物」,例如 ขี้เลื่อย(鋸末)、ขี้ตะกั่ว(鉛渣),包括其他身體從頭到腳排出的「廢物」,例如 ขี้ไคล(皮屑)、ขี้หู(耳垢)、ขี้ตา(眼屎)等。所有骯髒或不潔之物,都可以稱為 ขี้。
แล้วคำอื่นที่เป็นลักษณะอาการ หรือพฤติกรรมอย่าง ขี้โกง ขี้ฉ้อ ขี้ฉล และอื่น ๆ อีกมากมาย ไฉนมี “ขี้” นำหน้า?
那麼,其他作為舉止或行為特徵的詞彙,例如 ขี้โกง、ขี้ฉ้อ、ขี้ฉล 及其他更多詞彙,為什麼字首會有「ขี้」?
ธีรยุทธ บุญมี อธิบายไว้ในบทความ “มานุษยวิทยาว่าด้วย ‘ขี้’ ” (ศิลปวัฒนธรรม, พฤศจิกายน 2550) ว่า มนุษย์มักเอาระบบร่างกายไปเทียบกับระเบียบสังคม คือให้ร่างกายเป็นภาพจำลองของสังคม และสังคมก็เป็นภาพจำลองของร่างกาย จึงเป็นที่มาของคำอย่าง ขี้โกง ขี้ฉ้อ ขี้ฉล ฯลฯ
提拉育.汶密(Thirayuth Boonmee)在《關於「ขี้」的人類學》一文中(刊於 Silpa Wattanatham 雜誌,佛曆 2550 年 11 月)指出,人類經常將身體系統拿來與社會秩序相互對照,也就是把身體當作社會的縮影,以及把社會當作身體的縮影,這就成為了如 ขี้โกง、ขี้ฉ้อ、ขี้ฉล 等詞的由來。
ทั้งนี้ เนื่องจากมนุษย์เป็นสิ่งมีชีวิตที่ต้องจัดระเบียบสิ่งต่าง ๆ เพื่อเข้าใจสิ่งรอบตัว แล้วสั่งสมเป็นความรู้ ภูมิปัญญา อะไรที่รบกวนระเบียบโครงสร้างดังกล่าวจึงต้องมีคำอธิบาย หากอธิบายไม่ได้ สิ่งนั้นจะรบกวนจิตใจ ให้ความรู้สึกผิดแผกทันที
由於人類是需要建立各種秩序來理解周遭事物,並累積成知識與智慧的生物,任何干擾這些結構秩序的東西,都必須有所解釋;如果無法解釋,它就會擾亂我們的心理,立刻造成異樣的感受。
หลักเดียวกันนี้รวมถึงอะไรก็ตามที่ “ผิดที่ผิดทาง” และอยู่บริเวณ “ชายขอบ” ทั้งหลาย คนเราจะมองสิ่งเหล่านี้อย่างระแวงสงสัย หรือเห็นว่าด้อยกว่า
相同的原理,也包含任何「錯位」與在「邊緣」地帶的所有東西;我們會對這些事物投以懷疑的眼光,或將它們視為低人一等。
สังคมไทยจึงเรียกสิ่งที่ผ่านจาก “ชายขอบ” ภายในร่างกายที่ออกสู่ภายนอกด้วยคำว่า “ขี้” และเมื่อเราติดการเอาร่ายกายไปเทียบกับสังคม จึงเอา “ขี้” ไปรวมกับคำอื่น ๆ ที่ให้ความหมายเชิงลบ หรือเกินความปกติธรรมดาทั้งหลาย อย่างการหมายถึง “ของต่ำ” หรือสิ่งที่สังคมเหยียดหยาม เช่น ขี้ข้า ขี้ครอก หมายถึงผู้อยู่ด้อยกว่า เลวกว่า โง่กว่า รวมถึงคำว่า ขี้มือ ขี้ดิน ขี้เห่อ ขี้ทูด เป็นต้น
因此,泰國社會將那些通過體內「邊緣」排出到體外的東西,稱為「ขี้」。而當我們習慣將身體拿來與社會相互對照後,便將「ขี้」與其他詞彙結合,賦予其負面意義或超出一般含義。像是意指「低賤之物」或社會蔑視的事物,例如 ขี้ข้า、ขี้ครอก(奴隸、傭人之意),指的是低等、低劣、愚笨的人;以及 ขี้มือ(手垢)、ขี้ดิน(淤泥)、ขี้เห่อ(癡迷、愛炫耀)、ขี้ทูด(麻瘋病)等詞。
รวมทั้งหมายถึงพฤติกรรมทางสังคมที่ “สุดขั้ว” จนอาจส่งผลเสีย เป็นอันตราย หรือไม่เหมาะสมแก่สังคมส่วนรวม เช่น ขี้ยา ขี้เหล้า ขี้โมโห ขี้หลี หรือแม้แต่พฤติกรรมส่วนตัวที่ไม่ใช่เรื่องร้ายแรง แต่สุดโต่งเกินพอดี เช่น ขี้อ้อน ขี้อาย ขี้ตกใจ ขี้เล่น ขี้...
這個字也包括用來指「極端」到可能產生不良影響的社會行為,具有危險性或對整體社會不妥,例如 ขี้ยา(藥物成癮)、ขี้เหล้า(酗酒)、ขี้โมโห(易怒)、ขี้หลี(愛調情、揩油);甚至是並不嚴重但卻過頭的個人行為,例如 ขี้อ้อน(愛撒嬌)、ขี้อาย(容易害羞)、ขี้ตกใจ(容易受驚)、ขี้เล่น(愛開玩笑)、ขี้......。
นอกจากนี้ยังใช้กับพฤติกรรมทางสังคมที่เกี่ยวกับคุณธรรม (บกพร่อง) และมีลักษณะสุดขอบ โดยมักเป็นคำที่สื่อความหมายอย่างรุนแรง เพื่อควบคุมทางสังคมอย่างเข้มงวด เช่น ขี้โกง ขี้ฉ้อ ขี้ฉล ขี้ขลาด ขี้ตืด ขี้โกหก ขี้เต๊ะ ขี้จุ๊ เป็นต้น
此外,這個字亦用於有關(欠缺)道德,且具有極端特性的社會行為,往往是用來傳達強烈語意的詞,用以嚴厲地制約社會。例如 ขี้โกง、ขี้ฉ้อ、ขี้ฉล(愛欺騙、愛詐欺、狡猾之意)、ขี้ขลาด(膽怯)、ขี้ตืด(吝嗇)、ขี้โกหก(愛說謊)、ขี้เต๊ะ(愛裝模作樣)、ขี้จุ๊(愛騙人)等。
บางทีคำว่า “ขี้” นี่แหละคือคำไม่สุภาพที่เราใช้กันอย่างสิ้นเปลืองที่สุดในชีวิตประจำวัน...
有時「ขี้」這個詞,是我們在日常生活中用得最氾濫的不雅詞彙......。
本篇取自 Silpa:https://www.silpa-mag.com/culture/article_161819





